Araştırma

Rusya’da Müslüman Azınlıklar

Rusya Ulusal Politikalar Bakanı Vladimir Zorin nüfus sayım istatistiklerine dayanarak ülkede 14,5 milyon civarında Müslümanın barınmakta olduğunu bildirmekte; Rusya Güney Politikaları Merkezi Başkanı Ralif Safin ise bu konuda rakamları abartılı şekilde aşağıya çekerek ülkedeki Müslümanların sayısının 10 milyon olduğunu iddia etmektedir

Rusya Federasyonu sınırları içerisindeki Müslümanların sayısı tam olarak belli olmasa da, bizzat Cumhurbaşkanı Vladimir Putin’in ifadelerine göre federasyondaki Müslümanların sayısı 20 milyon civarındadır. Rusya Ulusal Politikalar Bakanı Vladimir Zorin nüfus sayım istatistiklerine dayanarak ülkede 14,5 milyon civarında Müslümanın barınmakta olduğunu bildirmekte; Rusya Güney Politikaları Merkezi Başkanı Ralif Safin ise bu konuda rakamları abartılı şekilde aşağıya çekerek ülkedeki Müslümanların sayısının 10 milyon olduğunu iddia etmektedir. Rusya’daki Müslüman sayıları konusunda farklı rakamlar ortaya çıkarken Müslümanlar Konseyi Başkanı Geydar Cemal “Rusya’daki Müslümanların sayıları konusunda gerçek rakamlar gizlenmektedir, gizliyorlar, gerçek dışı rakamlardan bahsediyorlar, Rusya’daki Müslümanların sayısı 30 milyon civarındadır” açıklamasında bulunmuştur. Fakat, Müslümanların sayısı konusunda tartışmalı verilerin önüne Müftüler Konseyi üyesi Farid Asadullin’in verdiği rakam da geçememiştir. F.Asadullin ülkedeki Müslümanların sayısının 23 milyon olduğunu söylemiştir.

Rusya’daki Müslümanların sayısı konusunda açıklanan rakamlar olsa da stabil rakamlar vermenin mümkün olmadığı ortadadır. Çünkü Rusya’ya çeşitli nedenlerden dolayı post-soviyet ülkelerinden her sene binlerce insan göç etmektedir. Müslümanların yoğunlukla yaşadığı Orta Asya ülkeleri; Kazakistan, Kırgızistan, Tacikistan, Türkmenistan ve Azerbaycan’dan Rusya’ya yapılan göçlerle yaklaşık 3-4 milyon kişinin ülkeye girdiği bilinmektedir. Göçmenleri konu alan bazı v erilerde de Rusya’ya göç eden Özbeklerin sayılarının 1,2 milyon, Taciklerin 2 milyon, Kırgızların 800.000 olduğu vurgulamaktadır.

Aslında azınlık olarak bilinen Müslüman toplulukların çoğu da Rus değildir. Bu azınlıkların çoğu soy bakımından Türk’tür. Türk soyuna tabi tutabileceğimiz Türk dilini konuşan bu Müslümanlar Rusya’daki yeni fenomenin aktörleri değildirler. Bu insanlar zaten bulundukları topraklarda doğmuşlardır ve din olarak da İslam’ı seçmişler. Rusya’daki Müslümanlar çoğunlukla  Sünni olarak belirtilmiş; mezhepsel olarak bakıldığında ise %65 Hanefi  20-30% Şafii Mezhebini seçtikleri görülmüştür.

Her biri bağımsızlık mücadelesiyle ismini duyurmuş olsa da, bugün Kuzey Kafkasya cumhuriyetlerindeki Müslüman topluluklar, aslında Rusya’daki Müslüman nüfusun önemli bir bölümünü oluşturmaktadır. Bu anlamda özerk statüleri olmakla birlikte resmi anlamda Rusya sınırlarında sayılan bu Müslüman toplumlar arasında Tatarlar, Çeçenler, Başkurtlar, Kazaklar, Nogaylar, Kabardinler, Balkarlar, Karaçaylar, Çerkezler, Şapsug Adıgeyleri, İnguşlar, Osetler ve belirli bölgelerdeki Azeriler dikkat çekmektedir. Rusya’daki Müslümanların dağılımı bölgeden bölgeye ve etnisiteye göre fark gösterirken, özerk cumhuriyetleri Rusya sınırları dahilinde kabul ettiğimizde en kalabalık olanları Tatarlar, Başkurtlar ve Çeçenler’dir.

Demografik araştırmalara bakılarak Müslümanların batıdan doğuya doğru seyrek olarak yerleştikleri görülmektedir. Batıdaki Müslüman sayısının fazla olmasını sağlayan en temel etken buralarda Tatar ve Çeçen Müslüman azınlıkların yoğun olarak yaşadıkları bölgelerin bölgelerin bulunmasıdır. Bu görünüm yeni bir oluşum değildir, aksine bu bölgelerdeki Müslüman yoğunluğu Orta Doğu ve denizlerle sınır paylaşımından kaynaklanmaktadır.

Rusya’nın geçmişini bugüne değin kesintisiz olarak paylaşmış olan, nüfus bakımından Ruslardan sonra ikinci sırada gelen Tatarların geçmişi ve İslam tarihindeki payları büyüktür. Sayıları 5 milyondan fazla olan Tatarlar: Kazan Tatarları, Kırım Tatarları, Kasim Tatarları ve Sibir Tatarları olmak üzere Rus coğrafyasında büyük bir yer işgal etmektedirler.

Sayıları bakımından Rusya’daki en kalabalık Müslüman azınlıklar arasında ikinci sırada gelen Başkırlar’ın sayısı 1,7 milyon dolaylarındadır. Genelde Başkırlar Başkırdistan’da yoğun olarak yaşamaktadırlar. Rusya’nın diğer bölge ve illerinde az sayıda bulunan Başkırlar İslam’a sıkı sarılan, Türk dili konuşan, Türk soylu ve Müslüman azınlıklar olarak bilinmektedirler.

Rusya’ya bağlı özerk cumhuriyet içinde yaşayan Çeçenlerin sayısı bir milyonun üzerindedir.  1990’lı yıllardaki savaştan kaçan Çeçenlerin büyük çoğunluğu ailece yurtdışına kaçmış durumda olduğundan gerçek rakamın bunun üzerinde olduğu tahmin edilmektedir.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir